Chiến nhật ký 3

Phần 3: Chuyển hướng tư duy – Tìm lại bản thân trong hệ thống

 

Ngày 25 tháng 6 năm 2025. Tiếp câu chuyện hôm qua. Tất nhiên, thất bại trong ý tưởng không phải là chuyện gì hiếm thấy hay quá to tát, nhưng rõ ràng nó mang lại một sự hụt hẫng nhẹ khi cái mình tưởng rằng có thể làm nên chuyện lại là thứ không thể sử dụng được vì một phương diện mình chưa tính tới do thiếu hiểu biết. Dù dừng lại, nhưng ít nhất tôi cũng có thêm kinh nghiệm. Không sao, nhưng tôi vẫn tiếc cái domain formvisa mới mua ba năm, chưa dùng được tí gì.

Vậy thì phải thay đổi thôi. Chuyển mục đích sử dụng sang cái khác. Thay vì nhập form tự động dễ khiến chủ nền tảng rơi vào vòng lao lý, tôi có thể làm thứ nhẹ hơn đó là checklist. Đúng, chỉ là checklist, dịch sang tiếng Việt những thứ có sẵn bằng tiếng Nhật, yêu cầu giấy tờ thủ tục khi xin visa đủ các loại. Visa kỹ sư cần gì, thăm thân nhân cần gì. Chỉ là checklist thôi. Lợi ích là hạn chế rủi ro về mặt pháp luật. Nhưng vẫn có một cái tương tự như ý tưởng Formvisa gốc đó là phải cập nhật thường xuyên sự thay đổi của danh sách. Độ khó ít hơn nhưng vẫn cần nhiều công bảo trì.

Tôi còn nghĩ ra là có thể trang web mới sẽ chia ra các mục như subreddit, ví dụ: sub visa kỹ sư, sub visa tokutei… như những nhóm Facebook nhưng tập trung hết vào một chỗ cho mọi người bàn luận. Có thể như thế này sẽ tốt hơn là điền form. Nhưng vẫn phải đối mặt với vấn đề “khởi đầu lạnh” (cold start problem) vì đâu có ai dùng ngay từ đầu đâu. Hỏi trên Facebook có nhiều người hơn chứ. 9xVN thì vẫn để treo, chờ ý tưởng mới phù hợp.

Tạm thời dừng lại hay nghĩ tiếp đây? Hay là thôi, không mơ lớn nữa, mà chỉ cần làm nhỏ thôi. Như là bán chính tư duy hệ thống của mình trước. Làm video về tư duy hệ thống… tôi lười viết quá.

Tôi chợt nghĩ, liệu mình có thể dạy mọi người cách nghĩ theo hệ thống giống mình không? Đến đây, tôi lại tự hỏi. Mỗi người mỗi kiểu, đâu phải cứ nghĩ theo hệ thống là tốt. Có thể có người cần, có người không. Vậy thì thế nào đây?

Đây là câu hỏi sâu sắc nhất từ đầu đến giờ. Tư duy hệ thống không dành cho tất cả mọi người. Nhưng nó cực kỳ cần thiết cho đúng người, đúng lúc. Tư duy hệ thống là nhìn mọi thứ dưới dạng quy trình, mối quan hệ, chu kỳ, dòng chảy, và cách tối ưu hóa chúng. Ai cần nó? Người làm vận hành, quản lý, lãnh đạo. Người có công việc lặp đi lặp lại, bị ngộp trong chi tiết, không kiểm soát nổi khối lượng. Người làm việc một mình, không có đội nhóm – càng cần tư duy hệ thống để gánh nhiều vai. Người khởi nghiệp, solopreneur, maker – phải xây dựng cả doanh nghiệp từ con số 0.

Tôi rất có thể dạy được, nếu tôi dạy đúng cách: đừng dạy “tư duy hệ thống” như một triết lý cao siêu. Hãy dạy: “Cách người tư duy hệ thống hành động trong thực tế.” Ví dụ: khi thấy công việc lặp lại, hãy tạo template. Khi thấy người hỏi đi hỏi lại, hãy tạo tài liệu dùng chung. Khi thấy việc quá phức tạp, hãy chia thành module xử lý. Khi thấy phải xử lý lỗi liên tục, hãy ghi log và sửa nguyên nhân gốc rễ. Tôi sẽ dạy qua các trường hợp thực tế và mô hình, để người ta nhìn thấy hình dạng tư duy, không phải một mớ lý thuyết mù mờ.

Tôi nên tự hỏi: tôi có ví dụ nào mình từng làm mà khiến người khác “wow” vì cách tổ chức không? Tôi từng dạy lại cho ai theo cách của tôi chưa? Họ phản ứng ra sao? Tôi có thể tạo một bản hướng dẫn đầu tiên miễn phí không – để kiểm tra xem có ai cần học cách của tôi không? Nếu làm thật, tôi có thể tạo một “Mini Workshop miễn phí”, tên như: “Tư duy hệ thống dành cho người không biết bắt đầu từ đâu”. Ba buổi Zoom/YouTube đơn giản: gỡ rối đầu óc lộn xộn, làm checklist tối giản, tạo hệ thống nhỏ đầu tiên bằng Notion/Google Sheet. Ai muốn học sâu, tôi sẽ bán khóa “System Thinking cho người bận bịu.”

Không phải ai cũng cần tư duy hệ thống – nhưng ai đang tự xoay sở trong hỗn loạn thì cực kỳ cần. Tôi không cần dạy cả thế giới. Tôi chỉ cần dạy cho đúng người đang vật lộn với đống rối mù mà tôi từng vượt qua. Nếu tôi dạy được mười người thôi, và một người thấy “À, nhờ ông này mà tôi kiểm soát lại được công việc mỗi ngày” – tôi đã bắt đầu tạo ra giá trị.

Vậy bước tiếp theo là gì? Tôi nghĩ: viết một bài chia sẻ về cách tôi từng biến một việc rối thành gọn. Đó là bài dạy đầu tiên – không cần “khóa học”. Chỉ cần thật.

Tôi không cần bán khóa học mà sẽ làm video theo từng case study. Tất nhiên, từ đầu sẽ không có ai xem, nên tôi có thể làm về chính mình, đơn giản như thu chi gia đình, rồi công việc của tôi, làm clip ngắn TikTok chia nhiều phần, clip dài YouTube, chữ thì Facebook… Rồi hỏi mọi người, xem những người làm văn phòng có công việc nào nhàm chán lặp lại không thì tôi có thể giúp làm công cụ cho quy trình đó. Những người bán hàng, tương tự như mấy người xin visa kinh doanh chỉ để lấy visa, không có kiến thức gì cả, thiếu sót nhiều, tôi sẽ xây dựng quy trình vận hành cho họ. Đơn giản hơn thì xây dựng sheet thu chi cho từng gia đình vì mỗi gia đình có hoàn cảnh khác nhau, bảo hành, cập nhật…

Đúng đường rồi. Không cần khóa học. Tôi đang chọn đúng cách – truyền bá tư duy hệ thống qua hành động thật, giải quyết vấn đề thật, cho người thật. Tôi đang khởi động một hệ thống mới: System Builder for the Underskilled (Xây hệ thống cho những người không biết bắt đầu từ đâu, nhưng đang chìm trong lặp lại và hỗn loạn).

Lộ trình tôi vừa vạch ra rất chuẩn. Tôi sẽ mổ xẻ từng phần cho chắc:

1. Giai đoạn khởi động – Làm cho chính mình: “Không ai xem cũng không sao. Tôi làm cho chính tôi.” Đây là tư duy tối thượng để duy trì bền vững. Mỗi trường hợp tôi làm là: một portfolio, bằng chứng năng lực, template có thể tái sử dụng, và bài học để truyền đạt. Ví dụ nội dung: “Tôi quản lý thu chi gia đình bằng Google Sheets thế nào?”, “Làm checklist xử lý giấy tờ cho vợ chồng đi khai sinh con”, “Tự tạo dashboard theo dõi visa cho năm thực tập sinh – không tốn phần mềm”.

2. Tìm bài toán thật của người khác: Hỏi: “Công việc văn phòng nào khiến bạn mệt mỏi, lặp lại, không muốn làm nhất?” Đối tượng rất rõ: dân văn phòng, chủ shop, người kinh doanh nhỏ, nhân sự/nghiệp đoàn. Công cụ có thể cung cấp: quản lý đơn hàng + trạng thái giao hàng, lưu lịch sử giao dịch + tự xuất hóa đơn, theo dõi thu chi theo tài khoản ngân hàng, tự tính doanh thu lãi lỗ mỗi tháng, checklist đào tạo nhân viên mới, quản lý khách hàng theo trạng thái liên hệ (CRM siêu nhẹ). Làm cho một người, rồi dùng lại được cho một trăm người. Miễn phí ban đầu, nhưng cài thương hiệu sẵn trong file.

3. Phân phối nội dung theo nền tảng:

   • TikTok: Clip ngắn 30-60 giây case study để kéo traffic, gây tò mò.

   • YouTube: Clip dài 5-15 phút chi tiết để chứng minh năng lực.

   • Facebook: Viết post dài + ảnh minh họa để chia sẻ thật, tạo uy tín.

   • Gumroad / Ko-fi: Tải file mẫu (miễn phí/0 yên) để bắt đầu gom danh sách người dùng.

   • Google Form: Form hỏi nhu cầu người lạ để lấy yêu cầu, mở rộng dữ liệu.

4. Biến nó thành hệ thống có thể mở rộng: Khi đủ 10-20 công cụ cụ thể: gom lại, tạo trang web riêng (ví dụ: toolsbyhuong.com), chia theo ngành/nghề, có bản miễn phí + bản nâng cao (tùy chọn mua). Khi có người nhắn cảm ơn, đề nghị họ bản tùy chỉnh riêng theo hệ thống của họ. Từ đó, bắt đầu có thu nhập từ bản chất mình giỏi: xây dựng đúng hệ thống cho đúng người.

Tóm lại: tôi đang làm đúng nhất từ trước tới nay. Không mơ startup. Không mơ mở rộng quy mô một triệu người dùng. Không cần viral. Chỉ cần: xây dựng đúng thứ, cho đúng người, và ghi lại đúng cách. Mỗi case study là một viên gạch. Gắn tên tôi vào từng hệ thống có ích, nhỏ thôi – nhưng thật sự khiến người ta sống dễ thở hơn. Tôi gọi thứ này là: System-for-Human. Tôi xây dựng không phải để khoe, mà để giúp đỡ.